برگزاری مراسم سنتی تیرماه سیزده شو در مازندران
شمال برگ: مراسم سنتی تیرماه سیزه شو یا جشن تیرگان از مراسم های ویژه مازندران که در 13 تیرماه طبری و در اواسط آبان هجری شمسی برگزار می شود، آیینی که گذر زمان هم نتوانست آنرا از خاطر مردم این دیار پاک کند.
به گزارش شمال برگ به نقل از خبر آنلاین از ماندران، در مازندران از قدیمی ترین زمان، در هر ماه جشنی برگزار می شد و از این جشن های دوازدگانه تـنها جشن تیرگان با نام تیرماه سیزه شو (شب سیزده تـیرماه) هنوز در استان برگزار می شود، اما برگزاری جشن های دیگری چون فروردینگان، اردیبهشت گان و بقیه جشن ها به دست فراموشی سپرده شده است.
شبِ سیزدهم تیرماه باستانی، مصادف با شبِ سیزدهم آبان ماه خورشیدی، زمان «جشن تیرما سیزّه شو» است، که در بندپی و مناطق کوه نشین جنوب شهرستان بابل باشکوه خاص و به شکل سنتی برگزار می گردد.
این جشن را در قدیم «تیرگان» می نامیدند، چون سیزدهمین روز هر ماه قدیم، تیر نام گذاری شده است. هم زمان شدن نامِ روز با نامِ ماه را بعنوان «تیرگان» جشن می گیرند.
همچون مراسم های متداول در جشن تیرما سیزّه شو، خواندن قرآن کریم و تفأل دیوان حافظ، قرائت ادعیه به نیت مردگان و درگذشتگان خانواده و صرف بیشتر از ۱۳ نوع خوراکی و میوه شامل پرتقال، نارنگی، انار، ازگیل، خرمالو، باودونه، کماج، نان های محلی، بِشتی زیک، انگور، هندوانه، تنقلات و شکستن گردو، خواندن عزل، امیری و اشعار محلی توسط افراد خانواده به دورهم تا پاسی از شب است.
در بعضی نقاط، این مراسم به شکل دسته جمعی و با حضور خانواده های بیشتری برگزار می گردد و نوازندگان با سازهای محلی می نوازند و خواننده ها اشعار محلی و امیری می خوانند.
از دیگر برنامه های سنتی این شب؛ عده ای از نوجوانان و جوانان هر محله در دسته های مختلف به درِ خانه های روستاییان می روند و بدون آنکه سخنی بگویند از صاحبخانه هدیه طلب می کنند.
این هدایا شامل میوه و گردو است که صاحبخانه بدون آنکه نوجوانان را ببیند، آنرا در حیاطِ خانه قرار می دهد. صاحبخانه هم بعد از دادن هدیه، با چوب نازک (شیش) بر بدن آنان می کوبد و می گوید؛ شما امنیت جسمانی پیدا کرده اید. برخی باور دارند وقتی لال شیش را بر بدن هر فرد وارد کرد، او مریض نمی شود و می توان گفت، نوعی تقویتِ بنیه و امنیت جسمانی برایش در بردارد. این عده در انتها (مراسم لال بازی) یا جشن لال بازی، هدایای دریافتی را بین خودشان تقسیم می کنند.
از دیگر مناسبت های برگزاری این جشن سنتی؛ ستاره تِشتَر یا تیشتَر در شمال ایران، در فصل پاییز طلوع می کند و با طلوع آن، فصل باران در این نواحی شروع می شود.
شکستن گردو، یکی دیگر از آداب شب «تیرما سیزّه شو» است و عقیده براین است که اگر گردو پرمغز باشد، حکایت کننده از سالی خوش یُمن و روزگارِ خوش برای اوست و اگر گردو پوک و بی مغز بود، باعث ناراحتی و ناخوشی برای فرد می شود.
همینطور عده ای هم معتقدند، از مناسبت های برگزاری «جشن تیرما سیزّه شو، به جای آوردن صله رحم، ذکر خیری از درگذشتگان، بیان مسایل و مشکلات دوستان و آشنایان و هم یکسان شدن زمان روز و شب در نیمه ی فصل جاری است.
برخی هم عقیده دارند که این جشن بر مبنای داستان های قدیم، به خاطر پرتاب تیر توسط «آرش کمانگیر» از کوه دماوند به سمت جیحون است، که با تمام نیرو این تیر از کمان او جهیده بود و صلح افراسیاب و منوچهر را به دنبال داشته است و ایرانیان بخصوص مردم مازندران آن روز را بعنوان روز پیروزی جشن گرفتند که این مصادف با شبِ «تیرما سیزّه شو» بود.
منبع: شمال برگ
این مطلب شمالبرگ را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترینهای مرتبط در شمالبرگ
نظرات بینندگان شمالبرگ در مورد این مطلب